
Wat willen we bereiken?
Doelstelling(en):
In het Programma duurzaamheid gemeente Tynaarlo 2020-2030 zijn onderstaande doelstellingen geformuleerd voor deze pijler.
- In 2030 zijn de gronden rondom het gemeentelijk vastgoed van de gemeente Tynaarlo (gedeeltelijk) klimaatadaptief en natuurlijk ingericht.
- In 2030 heeft gemeente Tynaarlo in alle dorpen stappen gemaakt op gebied van klimaatadaptatie, en zijn alle nieuwbouwwijken en minimaal vier bestaande wijken klimaatbestendig ingericht.
- In 2030 zijn de schoolpleinen van de basisscholen (gedeeltelijk) klimaatadaptief en natuurlijk ingericht.
- In 2030 werkt 25% van de agrarische bedrijven planmatig aan verbetering van de biodiversiteit en landschapskwaliteit.
Waar staan we?
- De recente uitvoering van stresstesten voor wateroverlast is een eerste stap in de inventarisatie van de toestand van gronden rondom gemeentelijk vastgoed. Vervolgens wordt een plan van aanpak opgesteld waarbij wordt voortgebouwd op de aanpak voor schoolpleinen.
- Alle nieuwe woonwijken worden klimaatrobuust ingericht. Recente voorbeelden zijn Laarhove, PBH terrein, De Kooi Eelde, Entreegebied ter Borch, Businesspark ter Borch. Afkoppelen van verhard oppervlak en renovatie van riolering zorgen voor een toename van de klimaatrobuustheid in bestaand stedelijk gebied. Voorbeelden zijn de Hoofdweg in Eelde en Leenakkersweg in Westlaren. In Zeegse loopt een project voor het afkoppelen van hemelwater.
- Project Schoolpleinrevolutie is op twee scholen uitgevoerd. Inventarisatie van schoolpleinen aan de hand van de maatlat klimaatadaptieve gebouwde omgeving wordt in 2026 afgerond. Daarmee wordt een uitvoeringsplan opgesteld.
Lopende en geplande projecten
- Stresstesten en Regionale Adaptiestrategie: In de stresstesten worden gebieden die door veranderingen van het klimaat kwetsbaar zijn voor wateroverlast, hitte, droogte en overstroming in kaart gebracht. De uitkomsten van de stresstest en dialogen zijn de input voor de Regionale Adaptiestrategie (RAS). De RAS zorgt ervoor dat de Regio Groningen en Kop van Drenthe, waar Tynaarlo onder valt, in de toekomst klimaatbestendig is. De RAS was de basis voor het opstellen van de Lokale Adaptatie Strategie (LAS) van de gemeente Tynaarlo. In de LAS wordt beschreven hoe de gemeente Tynaarlo gaat werken aan een klimaatadaptieve gemeente in 2030.
- In 2025 is het Systeemplan Stedelijk Water opgesteld. Dit is een doorrekening van het gemeentelijk riool- en oppervlaktewaterstelsel, inclusief afstroming via het maaiveld. Deze berekening vormt een verfijning van de stresstest wateroverlast uit 2020. Op basis van het SSW zullen concrete maatregelen in beeld worden gebracht, die vanaf 2026 in het water- en rioleringsprogramma worden opgenomen.
- In september 2024 is de lokale uitvoeringsagenda (LUA) door de gemeenteraad vastgesteld en in 2025 is de uitvoering van start gegaan. De LUA richt zich op een gemeente brede aanpak van klimaatverandering, breder dan alleen het gemeentelijk areaal. Deze aanpak richt zich sterk op lokale initiatieven en stakeholders, zoals scholen, instellingen, bedrijven en wijk- en buurtverenigingen. Ook is er al aansluiting bij particuliere initiatieven, zoals zelfoogsttuinen en voedselbossen.
- Infiltratiesystemen en loskoppelen regenpijpen: Bij vervanging van riolering en de aanleg van nieuwe wegen/wijken, worden regelmatig infiltratiesystemen ingebouwd, bijvoorbeeld wateropslag onder verharding of wadi’s. Dit kan alleen als de bodem daarvoor geschikt is. In veel gevallen krijgen bewoners het aanbod om de regenpijp af te laten koppelen.
- Maatlat Groene Klimaatadaptieve gebouwde omgeving: Klimaatadaptatie en biodiversiteit zijn sterk met elkaar verweven. Maatregelen voor het ene dienen meestal ook het andere. Vandaar dat de gemeente nu (na vaststelling van de LUA) de Maatlat Groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving is gaan toepassen bij ruimtelijke ontwikkeling. Deze door het Rijk ontwikkelde methodiek werpt al vruchten af bij de eerst ontwikkelingen waar hij binnen de gemeente is toegepast.
- Maatregelen water- en rioleringssysteem: Nadat in eerdere jaren vooral droogte tot nieuwe problemen leidde, waren eind 2023 en begin 2024 extreem nat. Deze periode heeft een aantal zwakke punten in het water- en rioleringssysteem blootgelegd. Ook is er redelijk veel overlast geweest door hoogwater, ondergelopen tuinen en volle kruipruimtes. Het toont aan dat alle weersextremen de gemeente voor nieuwe uitdagingen stelt. Op 6 locaties in verschillende kernen zijn in 2024/2025 maatregelen uitgevoerd. In Vries, Zeijen, Zuidlaren, Eelde en Midlaren zijn maatregelen uitgevoerd ter beperking van wateroverlast.
- Subsidieregeling klimaatmaatregelen: In het najaar van 2025 is de subsidieregeling voor particuliere klimaatmaatregelen van start gegaan.
- Klimaatweek: De gemeente Tynaarlo is Klimaatsupporter van de Nationale Klimaatweek. Door middel van een divers programma wil de gemeente Tynaarlo de bewustwording van inwoners bevorderen. Ook in 2025 was de gemeente Tynaarlo Klimaatsupporter en biedt de gemeente de inwoners een programma aan tijdens de Klimaatweek. Er is in 2025 een Kinderburgemeester gekozen, welke tijdens haar jaar van ‘aanstelling’ ook een aantal klimaatzaken en -activiteiten onder de aandacht zal brengen.
- Operatie Steenbreek: De gemeente Tynaarlo is deelnemer van het landelijk initiatief ‘Operatie Steenbreek’. Met het oog op klimaatverandering informeren wij inwoners en ondernemers over het belang om tuinen, buitenruimte en leefomgeving zoveel mogelijk te vergroenen en klimaatadaptief in te richten. Dat geldt ook voor de gemeentelijke openbare ruimte en schoolpleinen. In 2025 hebben we meegedaan aan het Nederlands Kampioenschap tegelwippen.
- Klimaatscan basisscholen: Er is een klimaatscan van alle basisscholen gemaakt op basis waarvan aanvullende klimaatadaptieve maatregelen worden ontwikkeld. Deze komen in 2026 en daaropvolgende jaren tot uitvoering. In 2026 volgt een klimaatscan van de bedrijventerreinen. Daarin wordt onderzocht of een integrale aanpak van klimaat en energie mogelijk is, mogelijk in combinatie met revitalisatiemaatregelen.
- Junior Klimaatcoach: Het project Junior Klimaatcoach is in 2025 van start gegaan, er hebben 175 basisschoolleerlingen aan meegedaan. Dit bewustwordingsproject wordt in 2026 vervolgd.
- Eind 2025 is het 3-jarige project Tuinrangers gestart, in samenwerking met IVN en stichting Steenbreek.
- De website duurzaam Tynaarlo wordt ook gebruikt voor informatie over klimaatadaptatie in de gemeente. Hierop vinden inwoners informatie en worden actuele projecten toegelicht.
- Voedselbossen: In de gemeente zijn er enkele initiatieven voor voedselbossen actief en in voorbereiding.
- Samenwerking Klimatorium Nederland: In 2025 is door inwoners van onze gemeente het Klimatorium Nederland opgericht. Samen met deze nieuwe partner is het project ‘Water in en om het huis’ ontwikkeld, dat in 2025 en 2026 wordt uitgevoerd. Hiermee willen we particulieren en bewonersgroepen stimuleren tot klimaatadaptief gedrag en het nemen van klimaatmaatregelen.
- Boermarke: Boermarke Zeijen werkt sinds 2019 samen aan een circulair landbouwsysteem. De groep boeren wil een grotendeels zelfvoorzienend landbouwsysteem opzetten. Verder experimenteren leden van de Boermarke met vergroeningsmaatregelen om de biodiversiteit te verbeteren.
- Programma Natuurlijk Platteland: Vanuit het Programma Natuurlijk Platteland (PNP) wordt sinds 2016, samen met gebiedspartners zoals waterschappen, natuurorganisaties en de provincie gewerkt aan een vitaal platteland. Binnen de gebiedsprocessen van de Hunze, Drentsche Aa en de Kop van Drenthe worden opgaven middels maatregelen verder geïmplementeerd in de gebieden. Dit doen we onder meer door landschappelijke kwaliteiten te behouden en te versterken, de biodiversiteit te vergroten en een klimaatrobuuste leefomgeving voor mens, dier en plant te creëren. Zo zijn de projecten Noordma en Roodzanden inmiddels gereed. In het Drentsche Aa–gebied wordt op dit moment een inrichtingsplan opgesteld voor het project Polder Oosterland-Lappenvoort. Ook is in de Hunze gestart met het ontwikkelproces voor de projecten Cluster Noordelijk N33 en het interprovinciale project Wolfsbarge/Semslinie.
- Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (vml. DPLG): Sinds 2023 werden er vanuit een (nieuw) aanvullend gebiedsprogramma Drents Programma Landelijk Gebied (DPLG) extra opgaven vanuit klimaat, natuur, stikstof, water en landbouw op provinciaal niveau gezamenlijk verder uitgewerkt. Door gewijzigd beleid vanuit Den Haag (o.a. kabinetswisselingen) werd in 2025 op provinciaal niveau het DPLG vervolgens vervangen door het TLGD (Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe). Provinciale vaststelling van het TLGD heeft op 1 juli 2026 plaatsgevonden.
- Extra bosuitbreiding/voedselbossen: De Drentse Bomen- en Bossenstrategie is door Provinciale Staten vastgesteld in 2022 en is als ‘koppelkans’ opgenomen in het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied Drenthe (TLGD). Deze strategie is een uitwerking van de landelijke bossenstrategie die is opgesteld naar aanleiding van het landelijke Klimaatakkoord, waarin staat dat het bos in Nederland in 2030 met 10% moet zijn uitgebreid ten behoeve van CO2-reductie, natuur, biodiversiteit, wateropslag, schone lucht, houtproductie en om in te recreëren. In Drenthe is de ambitie om in 2030 3.700 hectare bos aangeplant te hebben. De provincie stuurt in het TLGD-programma niet actief op deze opgave op zichzelf, maar laat bossen- en bomenmaatregelen waar mogelijk meeprofiteren van de bredere gebiedsgerichte aanpak voor natuur, water en stikstof. Naast uitbreiding van (bestaand) bos kan ook met het aanplanten van (laan)bomen, landschapselementen of voedselbossen in de dorpen of op het platteland uitvoering worden gegeven aan de bossenstrategie.
- Bevorderen biodiversiteit: In 2021 is het beleidsplan ‘bevorderen biodiversiteit in de gemeentelijke openbare ruimte’ vastgesteld. Daarmee is structureel € 35.000,- beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Afgelopen jaren zijn op meerdere locaties diverse werkzaamheden uitgevoerd. Van nieuwe aanleg tot gewijzigd beheer. Met name in het buitengebied en de grotere groenzones in de kernen. Komende jaren gaan we door met plannen maken om de openbare ruimte vriendelijker te maken voor flora en fauna. De aandacht verschuift nu meer naar de woonstraten om daar biodiversiteit te vergroten. Deze locaties vragen eerst afstemming met de bewoners en vergen dus meer tijd. De maatregelen zijn o.a. aanpassingen in het maaibeheer, gefaseerd uitvoeren van onderhoudswerkzaamheden, inzaaien van inheemse bloemenmengsels, aanplanten van inheemse beplanting en het aanleggen van natuurvriendelijke oevers. Bij het opstellen van nieuwe onderhoudscontracten is en wordt extra aandacht gegeven aan de voorgestelde beheermaatregelen ter bevordering van de biodiversiteit zoals beschreven in het beleidsplan. Naast het beleidsplan wordt biodiversiteit ook gestimuleerd vanuit de LUA. Waar het beleidsplan vooral focust op gemeentegrond, kijkt de LUA ook naar het bevorderen van particuliere initiatieven.