05 Pijler 2: Woningen en gebouwen

Doelstelling(en):

In het Programma duurzaamheid gemeente Tynaarlo 2020-2030 zijn onderstaande doelstellingen geformuleerd voor deze pijler. 

• In 2030 is aantoonbaar CO₂-reductie  bij woningen en gebouwen gerealiseerd door de inzet van de gemeente op het stimuleren van energiebesparing en verduurzaming.
• In 2030 voldoet het commercieel en maatschappelijk vastgoed in de gemeente Tynaarlo aan de landelijke energieprestatiedoelen.

CO₂-uitstoot gebouwde omgeving

• In 2024 bedroeg de CO₂-uitstoot van de gebouwde omgeving 55,8 kton. Dit is een verlaging van 1,5 kton (-3%) ten opzichte van 2023. Sinds 2010 is de uitstoot van de gebouwde omgeving meer dan gehalveerd (-51%). Er kan niet worden aangetoond welk deel van de reductie het gevolg is van inzet van de gemeente. 
  

% aardgasvrije woningen en dorpen/wijken

• In 2025 werd 5% van de woningen in de gemeente Tynaarlo verwarmd zonder gasverbruik. Dit komt neer op circa 745 woningen.
• Er zijn nog geen dorpen/wijken die volledig aardgasvrij zijn.
• Figuur 12 toont de ontwikkeling van het percentage aardgasvrije woningen en wijken in de gemeente Tynaarlo. 

Aardgasverbruik gebouwde omgeving

• Het aardgasverbruik in de gebouwde omgeving heeft in 2024 een aandeel van 33% in het totale energiegebruik van de gemeente Tynaarlo. In 2024 bedroeg het aardgasverbruik in de gebouwde omgeving 23 miljoen m³. 
• In de periode 2010 t/m 2024 is het aardgasgebruik in de gebouwde omgeving met 18 miljoen m³ gedaald. Dit komt neer op een afname van 44%. 
• In de publieke dienstverlening is het aardgasverbruik in 2024 met 58% afgenomen sinds 2010 en in de commerciële dienstverlening met 55%. Het aardgasgebruik in woningen is gedaald met 39%.
• Figuur 13 toont de ontwikkeling van het aardgasverbruik in de gebouwde omgeving in de gemeente Tynaarlo.

Landelijke energieprestatiedoelen: label C verplichting kantoren 

• Kantoorgebouwen groter dan 100 m2 moeten vanaf 2023 volgens de wet energielabel C of hoger hebben. De verplichting geldt niet als de gebruiksoppervlakte van kantoorfuncties minder dan de helft is van de totale gebruiksoppervlakte van een gebouw.
• Uit getallen van Omgevingsdienst Drenthe blijkt dat er van de circa 90 kantoorgebouwen 55 gebouwen in de gemeente moeten voldoen aan deze verplichting. De omgevingsdienst heeft alle 55 gebouwen gecontroleerd, hiervan voldeden in ieder geval 54 aan de verplichting. Voor 1 gebouw was in 2026 de controle nog niet afgerond. 

Landelijke energieprestatiedoelen: Activiteitenbesluit milieubeheer

• Bedrijven en instellingen die per jaar meer dan 50.000 kWh elektriciteit en/of 25.000 m³ aardgas verbruiken, zijn op grond van het Activiteitenbesluit milieubeheer verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder. Dit is de energiebesparingsplicht.
• Per 1 juli 2019 is er ook de informatieplicht energiebesparing. Dit betekent dat bedrijven en instellingen die vallen onder de energiebesparingsplicht zelf moeten rapporteren (elke 4 jaar bij RVO) welke energiebesparende maatregelen zij hebben uitgevoerd.
• De Omgevingsdienst Drenthe heeft geen zicht op hoeveel bedrijven in de gemeente Tynaarlo moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht. Wel hebben zij zicht op hoeveel bedrijven rapportages, EML's genaamd, hebben ingediend. Sinds de start van de meest recente indieningsronde (juni 2023) waren er 81 EML's ingediend (gegevens uit november 2025). Aan het eind van 2026 zijn er in totaal 56 bedrijven gecontroleerd door de omgevingsdienst. 

• Transitievisie Warmte: De uitvoering van de warmtetransitie vindt plaats volgens de in 2022 vastgestelde Transitievisie Warmte. Vooral energiebesparing staat centraal, met isoleren als eerste belangrijke stap. De focus voor de komende jaren ligt vooral op het helder informeren en begeleiden van inwoners om in actie te komen. We sluiten daarbij aan bij de inzet van lokale initiatieven (de lokale kracht), die gericht is op energiebesparing en verduurzaming. In 2026 is naast de uitvoering begonnen met de eerste herijking van de Transitievisie Warmte, het zogeheten warmteprogramma. Het warmteprogramma is de opvolger van de Transitievisie Warmte (TVW) en is een verplicht programma onder de Omgevingswet. De deadline voor het warmteprogramma ligt op eind 2027.     
•  Maatregel 29: In 2023 is de gemeente Tynaarlo betrokken geraakt bij de uitwerking van Maatregel 29 uit de kabinetsreactie ‘Nij Begun’ op het rapport “Groningers boven gas”. Maatregel 29 betreft een isolatieaanpak en het doel is om zoveel mogelijk woningen te isoleren vóór 2035, in alle gemeenten in de provincie Groningen en de Noord-Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld en Tynaarlo. Na vaststelling van de regeling door het Rijk is in juni 2025 gestart met het afhandelen van de eerste subsidieaanvragen ‘terugwerkende kracht’. In de eerste drie maanden zijn hier 10.500 aanvragen voor ingediend. Vanaf september 2025 zal postcodegewijs het subsidieloket open worden gesteld voor alle bewoners van de gemeente. Er is een isolatieondersteuner beschikbaar om kosteloos inwoners te ondersteunen bij de isolatieaanpak. De ondersteuningsaanpak wordt doorontwikkeld en stapsgewijs uitgevoerd. Hierbij wordt ook verkend welke rol de lokale initiatieven willen oppakken. De isolatieaanpak wordt regionaal gemonitord en zal na één jaar (en daarmee in 2026) worden geëvalueerd.
•  Warmteplan de Fledders: In 2024 is  een warmteplan (wijkuitvoeringsplan) voor de Fledders opgesteld. Er is onderzocht op welke wijze bewoners in de Fledders stappen kunnen zetten naar een energiezuinige woning  Dit plan is opgesteld in samenwerking met buurtbewoners en het Buurtteam De Fledders (nu Energieteam Vries). In 2026 is er uitvoering gegeven aan het warmteplan middels de vastgestelde uitvoeringsagenda. Ook in 2027 zullen activiteiten worden georganiseerd door het Energieteam Vries in samenwerking met de gemeente.
•  Drents Energieloket: De gemeente Tynaarlo helpt inwoners en organisaties om stappen te zetten naar verduurzaming van hun woning. Daarvoor wordt in Drenthe door de gemeenten en provincie onder meer samengewerkt binnen het Drents Energieloket. Daar kunnen inwoners terecht voor onafhankelijk advies over maatregelen en financiering. De flinke toename in verduurzaming heeft ook om doorontwikkeling van het Drents Energieloket gevraagd. De doorontwikkeling richt zich op het versterken van de basis (meer adviseurs, extra communicatie, doorontwikkeling CRM-systeem en tools) en het loket is nu ondergebracht bij de provincie.  In 2027 zal het Drents Energieloket zich blijven richten op het verstevigen en optimaliseren van de basis.
•  Ondersteunen bewonersinitiatieven (lokale kracht): Er zijn verschillende bewonersinitiatieven actief in de gemeente Tynaarlo die zich richten op energiebesparing en verduurzaming. Zij voeren diverse activiteiten uit, voor en door (buurt)bewoners. Via de initiatieven kunnen inwoners een aanvraag doen voor een warmtescan van de woning of een bezoek van een energiecoach. In de gemeente Tynaarlo zijn meer dan 30 vrijwillige coaches en warmtescanners actief. Initiatieven zijn o.a. Energiecoöperatie Drentse Aa (ECDA), Buurtteam Energie Zuidlaren, Energieteam Vries, Energie Team Zeegse en Energiek Eelde-Paterswolde. Ook in Midlaren, Ter Borgh en Zeegse zijn inwoners actief. Vanuit de gemeente zijn twee subsidieregelingen voor bewonersinitiatieven beschikbaar om de lokale kracht te stimuleren: de regeling ondersteuning bewonersinitiatieven duurzaamheid en de regeling lokale energie-initiatieven.
•  Aanpak energiearmoede: In 2022 en 2023 heeft gemeente Tynaarlo een specifieke uitkering van het Rijk ontvangen waarmee kwetsbare huishoudens in huur- en koopwoningen ondersteund kunnen worden bij het nemen van energiebesparende maatregelen om op korte termijn de energierekening te verlagen. De wijkgerichte aanpak is voorbereid en uitgevoerd met de woningcorporaties, huurdersverenigingen en de Energiecoöperatie Drentse Aa. De wijkgerichte aanpak houdt in dat energiecoaches bij huishoudens langsgaan om te kijken wat er in huis aan energiebesparing is te realiseren. Ook neemt de coach kleine energiebesparende maatregelen mee en een energiedisplay. In 2025 is de aanpak doorontwikkeld in afstemming met de samenwerkingspartners. Hierin is ingezet op ‘huurderscafes’ waarbij specifiek huurders worden aangeschreven voor een informatieve avond.
  In 2026 is tevens de witgoedregeling ingevoerd. Met deze regeling kunnen huishoudens met een laag inkomen ondersteuning ontvangen bij de vervanging van een energie-onzuinig witgoedapparaat door een energiezuiniger alternatief. Hiermee wordt beoogd het energieverbruik en de energielasten van kwetsbare huishoudens te verlagen.
  De inzet op het terugdringen van energiearmoede wordt bekostigd vanuit de beschikbare SPUK-middelen energiearmoede, die doorlopen tot en met 2029. In het laatste kwartaal van 2026 wordt de uitvoering voor 2027 afgestemd met de samenwerkingspartners.
  Daarnaast wordt er samengewerkt in het project Fixteam Drenthe, waarbij mobiele klusteams de wijken en dorpen intrekken om bij mensen thuis energiebesparende maatregelen aan te brengen. Iedere actie leidt tot tussen de 100 tot 200 aanmeldingen. In het derde en vierde kwartaal van 2026 wordt geëvalueerd of het Fixteam in 2027 ingezet zal worden.
•  Flexteam warmte: In 2023 is regionaal in Drenthe een Flexteam Warmte Drenthe opgezet dat als uitvoerend ondersteuningsteam met gemeenten en voor de inwoners in de wijken, dorpen en buurten aan de slag kan gaan met uitvoeringsplannen en projecten. Dit team is in het leven geroepen door de Drentse gemeenten, de provincie Drenthe en de Vereniging Drentse Gemeenten. Het Flexteam is in de gemeente Tynaarlo betrokken bij het uitvoeringsplan voor de Fledders en heeft geholpen met het uitzetten van de eerste twee haalbaarheidsonderzoeken uit de Transitievisie Warmte. Daarnaast ondersteunt het Flexteam in 2026 en 2027 bij onderzoeken ten behoeve van en het opstellen van het warmteprogramma.
•  Meerjaren duurzaamheidsplanning gemeentelijke gebouwen: De uitvoering van de Meerjaren duurzaamheidsplanning voor gebouwen in gemeentelijk eigendom en waarvan langjarige exploitatie wordt verwacht, is in volle gang. In 2023 is het vervangen van oude lichtbronnen door LED in de gebouwen nagenoeg afgerond, behalve voor de MFA’s. Voor de MFA’s is het aanbrengen van  LED-lichtbronnen en het plaatsen van de vergunningvrije zonnepanelen eind 2024 gestart en in 2025 is een grote slag gemaakt. In de gemeente wordt gewerkt aan het accommodatiebeleid 3.0. Dit gaat invloed hebben op de omvang van de vastgoedportefeuille, en daarmee invloed op de verduurzamingsopgave. In 2026 wordt daarom de meerjaren duurzaamheidsplanning geactualiseerd. De actualisatie betreft niet alleen het toevoegen of afvoeren van gebouwen maar ook het bijstellen van de budgetten en het opnemen van nieuwe maatregelen zoals gebouwbatterijen. Het doel is om al onze gebouwen gasloos te maken en waar mogelijk energieneutraal. Waar dit niet mogelijk is wordt dit verschil elders gecompenseerd.
• Energieneutrale bedrijventerreinen: Bedrijventerrein De Punt heeft in maart 2023 een eigen ondernemersvereniging opgericht. Dit is een gevolg van deelname van het bedrijventerrein aan het pilotproject 'energieneutrale bedrijventerreinen 2035' van de provincie Drenthe. De Punt was één van de vier pilotlocaties in de provincie Drenthe. De ondernemersvereniging beraadt zich nu op de uitvoering van projecten op het bedrijventerrein. Verschillende opgaven zoals inbreiding, verduurzaming en klimaatadaptatie etc., vroegen eerst om een ruimtelijk adviesonderzoek bij de verschillende bedrijventerreinen in Tynaarlo. Begin 2025 is dit onderzoek uitgevoerd door adviesbureau Stec Groep. Als vervolg op dit adviesonderzoek is er in kwartaal 4 van 2025 begonnen met het opstellen van een bedrijventerreinenstrategie i.s.m. adviesbureau Stec Groep. In dit proces wordt onderzocht in welke vorm en proces de ondersteuning voor verduurzaming van Eelde de Punt en andere bedrijventerreinen vormgegeven zou kunnen worden. Naar verwachting wordt dit adviesonderzoek eind 2026 afgerond.
•  Soortenmanagementplan: Bij het isoleren van daken of gevels kunnen onbedoeld beschermde dieren zoals vleermuizen, zwaluwen of huismussen worden verstoord en hun onderkomens worden vernietigd. Dit is in strijd met de Omgevingswet (eerder bekend als de Wet natuurbescherming). De gemeente Tynaarlo heeft een ecologisch adviesbureau opdracht gegeven voor het opstellen van een compensatieplan. Samen met dit adviesbureau en in overleg met de Provincie Drenthe zoekt de gemeente naar locaties waar kraamvoorzieningen voor vleermuizen kunnen worden gerealiseerd. De meest robuuste oplossing om de isolatieopgave en natuurbescherming te combineren betreft een vergunning op basis van een gebiedsgericht SMP (soortenmanagementplan). Door gebruik te maken van deze vergunning is het onder voorwaarden o.a. voor onze inwoners eenvoudiger en goedkoper om isolatie aan te brengen omdat er niet meer voor elke woning een ecologisch onderzoek nodig is. Het onderzoek voor het opstellen van een SMP is aanbesteed en wordt in 2027 en 2028 uitgevoerd.